|
Written by JK Kam
Tuesday, 01 December 2009 02:13 |
|
|
|
|
|
Tam a muthei pen in zong langkhat bek mu thei |
Leitung buppi pen a bem a hih manin a langkhat ni a tan hun in a langkhat khua na mial hi. Ei adingin sun hun ni a sat mahmah hangin ih langkhat lam a omte a dingin zanhun na hizel a khua na mial mahmah hi. Na (substance)khat peuhpeuh pen ei muhna lam pang pan ih gen pen a phel langkhat bek ih muhna tungtawn ih gen na hi a, ih muh theihloh a phel langkhat na om lai gige hi.
Marlboro za tawn khat a bul lampan tung tawi dingin Marlboro cih laimal a ki at teng a mu kim thei pen dingin tawi in en le hang a laimal tengin a zazial i golna ih muhtheihna a zaipen ciang huam in, tua laimal teng tawh i muhtheihna lam maitang teng dim hi. A langkhat ah, a laimal omlohna lampang pan en le hang a laimal omlohna tengin ei muh theihna teng huam khin in a laimal malkhat zong kimu khalo leuleu hi. Tua ahih manin ei muhtheihna a zai penpen nangawn a langkhat bek na hi pan hi. Phelnih kigawm pumkhat hi pan a hihmanin ih muhtheihlohna lampang sang a zaizaw ki mu thei ngeilo hi.( Always less than 50%)
Ei muhtheihna lam bek mah man kisa, Mi kim in ei muhtheihna lampang tek tawh thu kigen in vai kihawm a hihmanin ei muh theihlohna lampang pan a kimu thute pen ei a dingin a khial/manlo in kingaihsun hi. Ih nih in mantuak napi hangin ih muhthu hong kibang nawnlo ahih manin ih genthu hong ki langpuak lian pah in ki tot kiselna dong piangto thei hi.
A lungsim thei lua ing A ki it mahmah lawmta khat a hi a nupa kopkhat a hi zongin, ih thusim ih thutang khempeuh a kigenkhin in ih ki ngaihsun phial zongin mihing khat i lungsim khempeuh a dang khatin thei khin cih bang om thei ngeilo hi. Ih kikuppih khak thuteng ah ih muhna a kibat leh zong ih kikuppih khakloh thute ah kibang khinlo kha ding hi. Tua mah bangin hong gen khak thu tungtaang bek ah a lungsim ki thei thei a, hong genkhakloh thute ah a muhzia ding en ki gen theilo zel hi. Kei man, Amah khial Thu khat peuhpeuh ah ih muhloh, ih theih loh thu khat pen man kisa theilo a, man ih sak thu tungtang ah man hongsak pihlo te pen khial ih sa pah hi. Ei muhna danin ki deihkaih(multiply) tuak ih hih manin thu neuno khat zong thusia lianpi hong suakto thei hi. Man ih ki sak thu tungtang a thukhen pen eimah hipah ih hih manin khial ih sakte ih gawt nuam pah zel hi. Man hong sak pihlo khat a dingin zong ei a khial ki hi pah a, khial ih sak man a ih gawtna hong theih ciang a hehna hong khangin a zahnih in ki langneihna hong piang tawm ziau thei hi.
A langnih in koi ci mu khawm thei ding Atung a ih gensa thute bangin mihingte ki kalsuan kha thei zel ih hih manin kilemna. ki thutuahna. ki pumkhatna cih a om ding a kilawm zah om zolo hi. Tua manin innkuan khat, khuakhat, pawlpikhat, minamkhat sung dong ah a kilawmlo zah dong in ki langneihna hong piang thei zel a, ki siatna a piang khit ciang ''kei khial ing ei'' cihding hamsa kisa mahmah zel a hih manin ih ki it kik ding kilawm sa in deih mahmah napi hangin mimal a dingin a baih hetlo thu tampi hong om thei hi.
Midangte' mit tawh ei ki en thei leng Kisiatna khat peuh hong pian ciang ei lam tek ki dinpih a ki tawng i hih zah khat in, a mau lam pang pan zong a muhna uh thei pih le hang a thupitzawkna khat na om gige hi. Ih langkhatte muhna ih muh pih theih mateng in ih muhna kicing ngeilo ding na hi zaw gige hi. Tua a hih manin ih langkhatte thugen ngai gige in ,a ma muhna a man in san sak sin photphot in, a ma muh ding dan in ei le ei ki en le hang a thu kician pen mantak in ki mu khia thei pan hi. Liimlang pen ei maingatna lam nga sak le hang ih mai ki mu theilo hi. Kei hi leng zong tua ci kha mah ning e Liimlang tawh ih ki et ciang bek in ih mai tang a nin ih muh theih pan mah bangin ei muhna tawh a ki lehbulh na lam pan ih ki et theih hun bek ciangin ei le ei hihna nangawn a ki mu siang thei pan ding ih hi. Tua bang a ih ki muh theih hun ciang ei muh masakna, ih ki siatpih thu pen ei a ding bek a man a hih lam kiphawkin a ma muhna lam pan ei a khial gige ih hih lam ih ki phawk thei pan ding hi. Tua hun ciangin a ma a ding in ei a khial ki hi ta a hih manin a ma hong gen thu teng pen ong gen ding a kilawm a hih lam ki mu thei pan ding hi. Tua a hih manin ''kei hi leng zong tua ci kha mah ning e'' ih ci thei ta ding hi. Khat le khat kitelpihna Ei muhna le mi muhna pen a kibanglo na hi mun zaw tham a hih manin ih muhdan tuak ki gen siang kha thei lehang, a lang le a lang gawm pumkhat a suak pan mah bangin, ih thu pai zia khat hong suak thei pan ding hi. ''Ka lawm in hong telkhial kha inteh'' ci a ih ki gen kei khak a leh tua thu sang a siahuai zaw ki langmuhna hong piang tawm thei ding a hih manin thu khat, vai khat kikupna khat peuh a om ciang ''kei muhna hi dan hi'' ci a lungsim siang tak a ih pulak khiat theihna in khat le khat ki telpihna (transperancy), ki maingapna leh ki itna hong khangsak hi. Lungsim kikumlo mi thahat 2 sangin lungsim kikum mi thanem 2 hatzaw Lungsim sunga om thute siangtak a ih kigen ciang a ih thu a taangzaizawin ki muthei pan a, ih ki-itna zong hong khangsak lai hi. Lungsim kipia lo in ei bek thutawh ih gamtat leh a hatpen pa ih hi phial zongin lungsim kikum mi thanem 2 te ei sangin thahatzaw kha ding uh hi. Ih thu a langkhat a hong muhsak thei dingte kiangah a ma muh na dan dong siang thei in en zong ih deihna gen siang thei hi le hang tua thu tawh kisai a siangtak a a telkhin ki hi pah in ki telkhiahna ding om nawnlo ding hi.
Tam a mu thei pen te'n zong a langkhat bek mu thei a hih manin ih langkhat lam pan a ente khat tawh ih muhdan ih gawmtheih hun ciang a vek(a langnih) in ih mu kim thei pan ding hi. Tua in lungsim ngaldona tampitak zo ding a hih manin ih minal nuntakna panin gam le lei le ih minam sungah "Khazih mel hong kilang ding " hi.
(Ka mimal muhna hi a, ih mikim a dingin deihhuai ka sakna tawh hong khah khia hi ing.suak ing)
 |